Staj Yapmanın Önemi
Hayatta pek çok şeyi deneyerek öğreniyoruz. Bir psikoloji öğrencisi de staj aracılığıyla alanda deneyim kazanmış oluyor pek çok şey keşfediyor. Örneğin; bu psikoloji alt alanı bana uygun mu, alandaki avantajlar ve dezavantajlar nelerdir, bu alanda benden beklenen nedir gibi sorulara cevap bulabiliyor. Aslında psikoloji lisansı bireye çok şey kazandırıyor ama bunlar çoğunlukla psikolojinin teorik boyutuyla ilgili oluyor. Çok geniş bir kapsamı olan Psikoloji bilimi tabii ki sadece teorik boyuttan ibaret değil. Bulguları gerçek hayata uygulamak gerekiyor. Bu uygulama kısmına adım atmak, gerçek hayatta sürecin nasıl işlediğini öğrenmek ve ilerlenecek kariyer yolunu belirlemek açısından staj çok önemli bir yerde duruyor. Ayrıca staj; yüksek lisans ve iş başvurularında da aranan bir kriter. Bu nedenle staj yapmak aslında seçilen kariyer yolunda ilerlemeyi de kolaylaştırıyor.
Psikolojide Staj Süreçleri
Bildiğiniz üzere ülkemizdeki bütün psikoloji bölümlerinde zorunlu staj bulunmuyor. Buna karşın her psikoloji öğrencisi istediği alanlarda gönüllü olarak staj yapma imkânına sahip. Söz konusu alanlar iş ve örgüt psikolojisinden adli psikolojiye kadar uzanıyor.
Staj Yapacağım Bir Yeri Nasıl Bulabilirim?
İş başvurusunda bulunduğunuz kurumlar başvurulan pozisyona benzer bir alanda staj yapıp yapmadığınızı bilmek isteyecektir. Bu nedenle öncelikle staj/stajları hangi alanda yapmak istediğinize karar vermeniz önemlidir. Sonrasında kamu kuruluşlarının kendi sitelerinden stajyer alımı yapıp yapmadıklarını inceleyebilirsiniz. Ya da halihazırda var olan staj programlarına (Kariyer Kapısı/Ulusal Staj Seferberliği gibi) başvurabilirsiniz. Eğer başvuruda bulunmak istediğiniz kurumun stajyer alımına dair bir bilgi bulamadıysanız bu kurumun staj koordinatörlüğüne ulaşabilir ve staj yapmak istediğinizi iletebilirsiniz.
Elbette staj yapmak istediğiniz kurum bir kamu kuruluşu değil özel bir iş yeri de olabilir. Bunun için staj yapmak istediğiniz yer ile telefon veya e-posta yoluyla iletişime geçebilirsiniz veya bu kurumların sosyal medya hesaplarını takip ederek staj duyurularını takip edebilirsiniz. Örneğin klinik psikoloji alanında staj yapmak isteyen bir öğrenciyseniz klinik psikolog ve psikiyatrlar ile iletişime geçmeniz sizin için uygun olabilir.
Staj Yapacağım Yer ile Anlaştım, Şimdi Ne Yapmam Gerek?
Öncelikle staj yapacağınız zaman büyük olasılıkla sigorta yaptırmanız gerekecektir. Özellikle de staj yapacağınız yer bir kamu kurumu ise sigortanız yoksa burada çalışmanız mümkün olmayacktır. Tabii burada korkmanız gereken bir durum yok çünkü hem gönüllü hem zorunlu staj için okulunuz sigortanızı karşılıyor olacaktır. Bu durum okuldan okula farklılık gösterebilmektedir. Detaylı bilgilere bölümünüzün staj koordinatöründen veya okulunuzun öğrenci işlerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca sigortanın yapılabilmesi için staj yapabileceğiniz minimum ve maksimum gün sayıları vardır. Yine bu da bölümünüzün staj koordinatörlüğü tarafından belirlenmiş olacaktır.
Kafasında Hala Soru İşaretleri Olanlar İçin Bir Ekleme
Hangi alanı istediğimi bilmiyorum.
İlerlemek istediğiniz psikoloji alt alanına henüz karar vermemiş olmanız doğaldır. Başta da söz ettiğimiz gibi bu kararı vermeniz yapacağınız stajlarla kafanızda daha da netleşecektir. Ayrıca stajınızın kaç gün süreceği sigorta yaptırmanız koşulunda okulunuza, yaptırmamanız koşulunda ise size bağlı olacaktır. Bu nedenle farklı dönemlerde farklı alanlarda staj yapmanız da mümkündür. Böylece hangi alanda ne kadar staj yapacağınız aslında size kalmış olacaktır.
Ne zaman staj yapmaya başlamam gerektiğini bilmiyorum.
Aslında bu durum bölümünüzdeki öğretim/araştırma görevlileri veya danışmanınız gibi kişilere sormanız gereken bir konudur. Buna ek olarak klinik psikoloji alanında staj yapmak gibi bir hedefiniz varsa genellikle psikopatolojiye dair bir ders almış olmanız da önerilmektedir.
Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Süreçleri
Lisansınızın sonunda ilerlemek istediğiniz yol yüksek lisanstan geçiyorsa atmanız gereken birçok adım var. Her ne kadar stresli görünse de bu stresin yolculuğunuz bir parçası olduğunu unutmamanızı öneririz. Yüksek lisans aşamaları üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir ama genel olarak yapılması gerekenler çok farklı değildir. Sizlere bu süreci adım adım paylaşmak isteriz.
Yüksek lisans yapmak istediğiniz alanı ve başvurmak istediğiniz üniversiteleri belirleyin.
Başvurmak istediğiniz programla ilgili bilgi sahibi olmanız çok önemli. Üniversitelerin web sitelerine girerek akademik kadrolarına, programdaki derslere erişebilirsiniz ve kararlarınızı buna göre şekillendirebilirsiniz. Gitmek istediğiniz üniversitenin başvuru koşullarıyla ilgili bir tablo oluşturmanız size yardımcı olabilir. Bu tabloya program başvuru tarihlerini, ücretini (özel bir üniversiteyse), başvuru için istenen belgeleri ve sizin için artı ve eksi yönlerini dahil edebilirsiniz.
Genel not ortalaması.
İster tezsiz ister tezli programa başvurun, genel not ortalamanız başvuruda gerekli olacaktır. Minimum istenen puan değişebilmekle birlikte genelde 4’lük sistemde 2,5 ve üzeridir. Psikoloji yüksek lisanslarına başvurular oldukça fazla olduğundan bu puan ne kadar yüksekse o kadar iyidir.
ALES ve Yabancı dil puanları.
Eğer tezli bir programa başvuruyorsanız ALES’e ve yabancı dil puanına (YDS, YÖKDİL ya da üniversitenin kendine ait dil sınavları) ihtiyacınız olacaktır. Beklenen minimum ALES puanı 55 ve dil puanı da genellikle 50’dir. Ancak bu da üniversiteden üniversiteye değişebilmektedir. Özellikle klinik psikoloji yüksek lisans programlarına başvuran kişi sayısı çok olduğundan ALES ve dil puanlarının yüksek olması sizi öne çekecektir.
Niyet mektubu, özgeçmiş ve referans mektubu.
Bu her üniversitede şart olmamakla birlikte istenebilmektedir. Niyet mektubuna programa başvurma motivasyonunuzu, alana katabileceğinizi düşündüğünüz nitelikleri ve bu nitelikleri nasıl edindiğinizi yazabilirsiniz. Mektubunuzun özgeçmişinizin yazıya dökülmüş hali olmamasına dikkat etmelisiniz. Niyet mektubu büyük bir önem taşımaktadır. Bu yüzden her üniversiteye aynı mektubu göndermek yerine, ana hatların aynı olduğu ama üniversite özelinde değişen mektuplar yazmanız önerilmektedir. Özgeçmişinizde bulunan bilgilerin başvurduğunuz bölümle alakalı olmasını da önemseyin. Örneğin klinik psikoloji yüksek lisansına başvururken eskiden aldığınız bir pazarlama kursunu özgeçmişinize dahil etmeniz çok gerekli olmayabilir. Aldığınız her küçük eğitim yerine nitelikli eğitimleri özgeçmişinize dahil edin.
Referans mektubu genelde iki tane istenmektedir. En azından bir tanesinin bir akademisyenden olması önemlidir. Lisans döneminde akademisyenlerle iyi bir iletişimde olmanız referans mektubu için faydalı olacaktır. Staj yaptığınız kurumlardaki psikologlardan da sizin için referans mektubu yazmasını isteyebilirsiniz. Çalıştığınız bir kurum varsa oradaki kişilerden de sizin için referans mektubu yazmasını isteyebilirsiniz.
Bilim sınavı ve mülakat.
Neredeyse her üniversitede bilim sınavı bulunmaktadır. Mülakat ise bazı üniversitelerde varken bazılarında yoktur. Yukarıda bahsedilen belgeleri ilettikten sonra genelde bir ön elemeden geçersiniz ve bilim sınavına girmeye hak kazanırsınız. Bilim sınavında programla ilgili gerekli ön bilgilere sahip olup olmadığınız test edilir. Açık uçlu sorular olabileceği gibi, test soruları da bulunabilir. Bir klinik psikoloji yüksek lisans programına başvurduysanız sorular genellikle psikopatoloji, etik, istatistik ve araştırma yöntemleri alanlarından olacaktır. Klinik psikoloji programlarındaki bilim sınavlarında yönelmek istediğiniz ekole dair bilgilere sahip olmanız sizi ileriye taşıyacaktır. Mülakatlar ise bazen bilim sınavının hemen ardından, bazen de bilim sınavından aldığınız puana göre kabul almanız koşuluyla yapılmaktadır. Mülakatlarda bilginizden çok (bu da önemlidir) motivasyonunuz, tezinizi yazmak istediğiniz alan ve karakteriniz önemlidir. Mülakatın kişide gerginlik yaratması çok normaldir. Mülakatın diğer amacı da aslında bu gerginlikle nasıl başa çıktığınızın gözlemlenmesidir. Bu yüzden olabildiğince sakin kalmanız sizin içi iyi olacaktır.
Bu koşulların hepsini sağlamanız halinde, bir yüksek lisans programına kabul almış olursunuz. Bu stresli başvuru döneminde kendinize vakit ayırmak ve sizinle aynı durumda olan arkadaşlarınızla sohbet etmek iyi gelecektir. Başvuru döneminde zorlandığınız konular olduğunda başvuracağınız üniversitedeki akademisyenlerle iletişime geçebilirsiniz. Ayrıca o programda olan öğrencilerle de iletişime geçebilirsiniz ve önerilerde bulunmalarını isteyebilirsiniz. Herkese başarılar dileriz!
Editör: Şevval Pektaş
